BAZA DANYCH

Wykaz zmiennych pozyskanych w ramach projektu Rola małych gospodarstw rolnych w zrównoważonym rozwoju sektora żywnościowego w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, finansowanego przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej NAWA (numer PPI/APM/2018/1/00011/U/001)

Dane dla Rumunii, Litwy, Mołdawii, Serbii, Polski

Ankieta przeprowadzona w 2019 r. Wywiady pogłębione realizowane w 2020 r.
Wielkość próby dla ankiet: Rumunia – 900, Litwa – 1000, Mołdawia – 550, Serbia – 550
Wielkość próby dla wywiadów pogłębionych: 20 przypadków dla każdego kraju (Rumunii, Litwy, Mołdawii, Serbii i Polski)

Część I. Dane ankietowe

1. Podstawowe informacje o gospodarstwie i zarządzającym

  1. Wiek kierującego gospodarstwem
  2. Płeć
  3. Wykształcenie
  4. Liczba członków gospodarstwa rolnego
  5. Liczba dzieci
  6. Powierzchnia gospodarstwa ogółem
  7. Powierzchnia gruntów ornych
  8. Powierzchnia gruntów dzierżawionych
  9. Struktura gruntów według klas
  10. Typ produkcyjny
  11. Powierzchnia gruntów ugorowanych
  12. Lokalizacja gospodarstwa
  13. Odległość od miasta

2. Dane ekonomiczno-społeczne

  1. Wielkość produkcji rolniczej – ogółem, roślinnej, zwierzęcej
  2. Wielkość i struktura dochodu gospodarstwa rolnego
  3. Struktura i udział wsparcia w dochodzie
  4. Kierunki rozdysponowania wsparcia
  5. Korzystanie ze wsparcia pozafinansowego
  6. Subiektywna ocena sytuacji finansowej gospodarstwa
  7. Możliwości inwestycyjne gospodarstwa
  8. Szacowana wartość majątku gospodarstwa – ziemi, kapitału, stada zwierząt
  9. Szacowana wartość zobowiązań
  10. Nakłady pracy – kierującego, członków rodziny, pracy najemnej
  11. Wyposażenie gospodarstwa domowego
  12. Powierzchnia użytkowa mieszkania/domu
  13. Udział kierującego, członków rodziny w systemie edukacji ustawicznej
  14. Uczestnictwo dzieci w systemie edukacji przedszkolnej
  15. Udział w wydarzeniach społecznych, kulturalnych, rozrywkowych
  16. Członkostwo w organizacji, stowarzyszeniu, klubie, spółdzielni, itp.

3. Dane środowiskowe

  1. Struktura zasiewów
  2. Udział trwałych użytków zielonych
  3. Udział zbóż w łącznej powierzchni zasiewów
  4. Udział lasów w łącznej powierzchni gospodarstwa
  5. Stopień pokrycia roślinnością gruntów w okresie zimowym
  6. Struktura stada zwierząt
  7. Wydatki na energię
  8. Wydatki na nawozy
  9. Wydatki na środki ochrony roślin
  10. Wydatki na paliwo dla celów rolniczych
  11. Wykorzystanie nawozów organicznych

4. Relacje gospodarstwa z rynkiem i zarządzanie ryzykiem

  1. Udział produkcji sprzedanej w łącznej produkcji gospodarstwa
  2. Wykorzystane kanały dystrybucji surowców/produktów rolnych
  3. Zróżnicowanie ceny według kanałów dystrybucji
  4. Wykorzystane formy umów w procesie transakcji
  5. Zróżnicowanie ceny według formy umowy
  6. Ocena pozycji przetargowej w procesie sprzedaży surowców/produktów rolnych
  7. Struktura sprzedaży według stopnia przetworzenia surowców/produktów rolnych
  8. Stosowane formy marketingu/promocji sprzedaży
  9. Kanały i formy umowy w procesie zakupu środków do produkcji
  10. Ocena pozycji przetargowej w procesie zakupu środków do produkcji
  11. Formy zarządzania ryzykiem w gospodarstwie
  12. Sposoby i źródła informacji do planowania produkcji rolniczej

5. Bezpieczeństwo żywnościowe: ocena bezpieczeństwa żywnościowego w zakresie dostępu do żywności, zróżnicowania diety, jakości konsumowanej żywności, stopnia samozaopatrzenia w żywność

6. Sukcesja gospodarstwa

  1. Jak kierujący wyobraża sobie gospodarstwo za 5 lat?
  2. Czy kierujący zamierza przekazać gospodrstwo?
  3. Kto będzie potencjalnym przejmującym gospodarstwo?
  4. Jaki będzie wiek przejmującego gospodarstwo?
  5. Jeśli przejmującym będą dzieci, jaki jest ich obecny status?
  6. Jeśli przejmującym będą dzieci, czy kierujący przygotowuje je do przejęcia?
  7. Czy występują jakieś formy wsparcia w zakresie przejmowania gospodarstwa rolnego?
  8. Jakie warunki stawia kierujący przejmującemu gospodarstwo?
  9. Czym kierujący będzie się zajmował po przekazaniu gospodarstwa?
  10. Jeśli kierujący nie chce przekazać gospodarstwa, jakie są tego powody?

Część II. Wywiady pogłębione – lista pytań

1. Jakie są doświadczenia gospodarza w zakresie kierowaniem gospodarstwem, jak rozpoczął swoją pracę w gospodarstwie rolnym, czy przejął je po rodzicach/dziadkach, czy sam rozpoczął działalność? (krótka historia gospodarstwa)

2. Czy jest Pan/Pani zadowolony ze swojej pracy? Jakie są główne motywy prowadzenia gospodarstwa rolniczego? Jakie są główne korzyści prowadzenia gospodarstwa rolniczego? Jakie są główne słabe strony prowadzenia gospodarstwa rolniczego?

3. Czy uważa swoje gospodarstwo za rozwojowe? (uzasadnić)

4. Jakie były zmiany w ostatnich 5-10-15 latach w zakresie:

  1. powierzchni gospodarstwa (wzrost/spadek/brak zmiany + uzasadnienie. Jeśli wzrost, to czy zakup ziemi, czy dzierżawa? Z jakich środków?);
  2. struktury użytkowania gruntów – grunty orne, sady, łąki i pastwiska, lasy? (zmiana, jaka/brak zmiany + uzasadnienie);
  3. struktury produkcji rolniczej (zmiana, jaka/brak zmiany + uzasadnienie);
  4. struktury dochodów gospodarstwa (zmiana, jaka/brak zmiany + uzasadnienie)

5. Jakie są plany na następne lata w zakresie:

  1. powierzchni gospodarstwa (wzrost/spadek/brak zmiany + uzasadnienie. Jeśli wzrost, to czy zakup ziemi, czy dzierżawa? Z jakich środków?);
  2. struktury użytkowania gruntów – grunty orne, sady, łąki i pastwiska, lasy? (zmiana, jaka/brak zmiany + uzasadnienie);
  3. struktury produkcji rolniczej (zmiana, jaka/brak zmiany + uzasadnienie);
  4. rozszerzenia/zawężenia/utrzymania na dotychczasowym poziomie działalności rolniczej + uzasadnienie;
  5. rozwoju działalności pozarolniczej, jeśli tak, w jakim zakresie, kiedy, z jakich środków? Jeśli nie, dlaczego?
  6. Jakie inne zmiany w zakresie swojego gospodarstwa rolnego wprowadziłby kierujący?

6. Czy uważa Pan/Pani, że uzyskany dochód rolniczy jest adekwatny do wkładu pracy? Uzasadnij. Jeśli nie, jaki powinien to być dochód (w relacji do obecnego dochodu)? Co mogłoby poprawić sytuację dochodową gospodarstwa?

7. Jeśli gospodarstwo ma zobowiązania, to z czego one wynikają? Czy przeznaczone na działalność rolniczą (na co?), bieżącą konsumpcję, prywatne inwestycje?

8. Czy nakład pracy (godziny pracy) w gospodarstwie jest odpowiedni/zbyt mały/zbyt duży? Uzasadnij.

9. Czy uzyskane wsparcie (finansowe i niefinansowe) dla gospodarstwa rolnego uważa Pan/Pani za wystarczające? Uzasadnienie. Jeśli zmieniłby strukturę wsparcia, to w jakim zakresie – wielkość, kierunek, formy wsparcia? Jakie bariery widzi w dostępie do wsparcia finansowego/niefinansowego?

10. Czy uważa Pan/Pani, że wyższe wsparcie powinno wiązać się z dodatkowymi działaniami ze strony gospodarstwa? Jakimi?

11. Jaka jest opinia kierującego na temat pozycji 1. małych gospodarstw rolnych ogółem i 2. badanego gospodarstwa w łańcuchu dostaw żywności. Z czego wynika ta pozycja? Jeśli jest oceniania jako niekorzystna, w jaki sposób można by zmienić tą sytuację? Poprzez odpowiednie działania gospodarstwa, jakie? Poprzez odpowiednie działania odbiorców, jakie? Poprzez pomoc ze strony innych instytucji rynkowych, np. ośrodków doradztwa, samorządów itp.? Poprzez wsparcie finansowe ze strony państwa/UE, na co?

12. Jaka jest opinia kierującego na temat możliwości skrócenia łańcucha dostaw rolnik-konsument? Jakie widzi korzyści takiego rozwiązania? Co by zmotywowało rolnika do tego typu sprzedaży? Jakie są bariery tego rozwiązania? Jakie działania może podjąć rolnik, aby zwiększyć możliwości sprzedaży poprzez krótkie kanały dystrybucji? Czy i jaka forma pomocy zewnętrznej byłaby wskazana, aby rozwinąć tego typu sprzedaż?

13. Jaka jest opinia kierującego na temat możliwości sprzedaży produktów przetworzonych/gotowych dla konsumenta w gospodarstwie? Jakie widzi korzyści takiego rozwiązania? Co by zmotywowało rolnika do sprzedaży produktów przetworzonych/gotowych? Jakie są bariery tego rozwiązania? Jakie działania może podjąć rolnik, aby zwiększyć możliwości takiej sprzedaży? Czy i jaka forma pomocy zewnętrznej byłaby wskazana, aby rozwinąć tego typu sprzedaż?

14. Jaka jest opinia kierującego na temat pozycji 1. małych gospodarstw rolnych ogółem i 2. badanego gospodarstwa w łańcuchu dostaw środków produkcji dla gospodarstwa? Z czego wynika ta pozycja? Jeśli jest oceniania jako niekorzystna, w jaki sposób można by zmienić sytuację? Poprzez odpowiednie działania gospodarstwa, jakie? Czy i jaka forma pomocy zewnętrznej byłaby wskazana, aby poprawić sytuację rolnika w tych transakcjach?

15. Jakie są największe ryzyka gospodarcze w prowadzeniu gospodarstwa rolnego? Na ile, zdaniem kierującego, ważne jest zarządzanie takim ryzykiem w gospodarstwie? Jakie formy ograniczania ryzyka są najbardziej skuteczne w opinii kierującego? Jakie są możliwości i bariery stosowania tych form zarządzania ryzykiem? Jak kierujący ocenia dotychczasowe działania w zakresie rozwoju narzędzi zarządzania ryzykiem instytucji państwowych/samorządowych, ośrodków doradztwa, organizacji rolniczych, innych? Czy powinny być wdrożone jakieś dodatkowe formy pomocy, aby zwiększyć zakres stosowania narzędzi zarządzania ryzykiem? Jakie to mogłyby być formy pomocy?

16. Jak ocenia swoją sytuację mieszkaniową (wielkość mieszkania/domu, wyposażenie, stan techniczny itp.)? Co by w niej zmienił, czego brakuje?

17. Jak Pan/Pani ocenia swoją i członków rodziny aktywność społeczną (udziały w wydarzeniach, imprezach, uczestnictwo w organizacjach, stowarzyszeniach itp.) – wysoka, w sama raz, zbyt niska – uzasadnij. Czy inicjuje Pan/Pani lub członkowie rodziny różnego rodzaju aktywności społeczne? Jeśli tak, to jakie i co jest w tym zakresie motywacją? Jeśli nie, dlaczego?

18. Jak Pan/Pani ocenia swoją i członków rodziny postawę w zakresie kształcenia, zdobywania nowej wiedzy, umiejętności (poprzez udziały w kursach, szkoleniach, edukacji)? Jeśli nisko, dlaczego nie uczestniczy w tym procesie?

19. Jaka, wg Pana/Pani, powinna być rola drobnotowarowego gospodarstwa rolnego na obszarach wiejskich?

20. Jakie korzyści, wg Pana/Pani, wnosi drobnotowarowe gospodarstwo dla rozwoju obszarów wiejskich? dla gospodarki? dla społeczeństwa? dla środowiska naturalnego?

21. Czy uważa Pan/Pani, że jego gospodarstwo jest przyjazne środowisku? Uzasadnij odpowiedź. Czy i co zrobił w przeszłości na rzecz poprawy środowiska naturalnego? Czy i co zamierza zrobić w przyszłości?

22. Czy uważa Pan/Pani, że za dodatkowe działania na rzecz środowiska naturalnego gospodarstwo powinno otrzymywać wsparcie? Jeśli tak, to jakie powinno być uzasadnienie? Za jakie działania? Jakiego typu wsparcie (finansowe/niefinansowe)? W jakiej wysokości? (ryczałtowo w skali roku? w odniesieniu do ha UR? na gospodarstw?)

23. Czy uważa Pan/Pani, że prowadzone gospodarstwo produkuje zdrowszą żywność niż gospodarstwa przemysłowe/wielkotowarowe? Uzasadnij odpowiedź. Czy i co zrobił w przeszłości na rzecz poprawy jakości żywności? Czy i co zamierza zrobić w przyszłości?

24. Czy uważa, że za wytwarzanie „zdrowszej” żywności gospodarstwo powinno otrzymywać wsparcie? Jeśli tak, to jakie powinno być uzasadnienie? Za jakie działania? Jakiego typu wsparcie (finansowe/niefinansowe)? W jakiej wysokości? (ryczałtowo w skali roku? w odniesieniu do ha UR? na gospodarstwo? Za ilość wyprodukowanej żywności?)

25. Czy kierujący gospodarstwem utożsamia pojęcie ”dobro publiczne” z drobnotowarowym gospodarstwem rolnym? Jeśli tak, to czym wg kierującego jest takie dobro? Czy badane gospodarstwo dostarcza takie dobra publiczne? Jakie? Czy za dostarczanie dóbr publicznych gospodarstwo powinno otrzymywać wsparcie? Jakiego typu? W jakiej wysokości? (ryczałtowo w skali roku? w odniesieniu do ha UR? na gospodarstw?)